Reklam
Reklam
Reklam
Ödemiş Kent Gazetesi

HOŞAP KALESİ

MEHMET TOP

MEHMET TOP

2015 YILI KAZI VE RESTARASYON ÇALIŞMASI

Van İli, Gürpınar ilçesi, Hoşap Kalesi’ndeki 2015 yılı kazı çalışmaları, Başkanlığımda 16 Kişilik bir ekip tarafından Bakanlık Temsilcisi Van Müzesi’nden Arkeolog Yunus Yavuz’un katılımıyla 07.07.2015 tarihinde 7 kişilik ekip ve 23 işçi ile başlamış olup; kazı ve restorasyon Çalışmaları 14.08 2015 tarihinde tamamlanmıştır. Bu sezon, kale ve kazı alanlarında öncelikle yabani ot, küçük çaplı yıkıntılar ve çöplerin temizliği yapılmış, sonrasında kazı, kısmı onarım ve sağlamlaştırma çalışmaları ile alanda planlanan işler gerçekleştirilmiştir. Bunun dışında kazıda bulunan çanak çömlek parçalan, sırlı ve sırsız seramik parçaları, oksitlenmiş madenler, hayvan kemikleri, çift kulplu pişmiş toprak testi, pipo, gülle, alçak kabartma bitkisel süslemeli bir alçı parçaları gibi buluntular üzerinde tasnif ve belgeleme çalışmaları bu süre içerisinde yapılmıştır. Kazı süresince Güzelsu Mahallesi’nde bulunan Sarı Süleyman Lisesi Pansiyon binasında konaklama gerçekleştirilmiştir. Kazı çalışmalarına Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Yüzüncü Yıl Üniversitesi ve Gürpınar Kaymakamlığı ile Gürpınar Belediyesi destek vermiştir. Bu bildiri kapsamında kalenin tarihsel geçmişi ve mimari tanımlaması verildikten sonra 2015 çalışmalar hakkında bilgi verilecektir. Bu bildiri kapsamında kalenin tarihsel geçmişi ve mimari tanımlaması verildikten sonra 2015 çalışmaları hakkında bilgi verilecektir.

Kalenin Tarihsel Seyri ve Mimari Tanımlanması; Van’ın Gürpınar ilçesine bağlı Güzelsu Mahallesinde, Van-Hakkâri karayolunun kuzeyinde Hoşap suyunun kuzeydoğusunda Hoşap Kalesi adıyla anılmakla birlikte; geçmişte Kale-i Mahmudi, Mahmudi Kalesi ve Narin Kale olarak da adlandırıldığı olmuştur. Urartu dönemine kadar uzanan geçmişe sahip kale, Osmanlı Devleti hâkimiyetindeki Mahmudi Beyleri tarafından yapıldığı şekliyle günümüze ulaşmıştır. Kaledeki tek kitabe iç kale giriş kapısı üzer inde yer almaktadır. Farsça yazılmış bu kitabeden giriş burcunum Mahmudi Süleyman Bey tarafından 1052/1643 tarihinde yapıldığı belirlenmektedir.’ Matrakçı Nasuh’un 1548-49 tarihinde Kale-i Mahmudi olarak adından söz etmesi, kalenin bu tarihten önceki mevcudiyetini ortaya koymaktadır. Ibn-i Nuh’un Van Tarihi adlı yazma eserinde Van Eyaleti’ndeki Hoşap Kalesi’nde Mahmudi Süleyman Bey girişe bu muhkem binayı yaptırdığından bahsetmesi ve Ayrıca bunu Evliya Çelebi’nin teyit etmesi,” kitabenin yapının ilk inşasına ait olmadığını belirlemeye yardımcı olmaktadır. Kale, Osmanlı son döneminde yani XIX. Yüzyıl ortalananda terk edilmiştir. Bundan sonra kalenin durumu ile ilgili ilk fotoğraflar, 1913 yılında Walter Bachman yayınlamıştır.”

Cumhuriyet sonrasında kalenin uzun bir süre kendi haline bırakıldığı anlaşılmaktadır. 1948 yılanda A. Saim Ülgen’in bir makalesine” konu olan kale, Nazmi Sevgen’in Anadolu Kaleleri isimli kitabında diğer kalelerden bahsettiği şekilde biraz efsaneleştirerek Hoşap Kalesini çizdiği bir kroki ile anlatmaya çalışmıştır. Kale, 1979 yılında GEEAYK.’nun 08.06.1979 tarih ve A-1673 nolu kararı ile L derece arkeolojik sit olarak tescillenmiştir. Kaledeki ilk onarımlar Kültür Bakanlığı tarafından 1988 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu ‘onarımlar basit onarım kapsamında ele alınmış olup, yapının birçok yerinde bunun izlerini görmek mümkündür.” Tarafımdan 1993 yılında hazırlanan Yüksek Lisans Tezi ile kalenin planı çıkartılmış ve içerisindeki yapı kalıntılarının ayrıntılı tanımlan yapılmıştır.” 1998 yılında bu çalışma, Kültür Bakanlığı yayınları arasında kitap olarak yayınlanmıştır.” 2005 yılında ziyarete kapatılan kalenin 2006 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca rölöve restitüsyon ve restorasyon projeleri yaptırılmış ve bu projeler Van Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nca onaylanmıştır.” Kalede 2007 yılından itibaren de başkanlığımda kazı çalışmalarına başlanmış bulunmaktadır.”

Genel olarak kale, suyun kenarında yükselen sarp ve dik bir kaya kütlesi üzerine kurulmuş iç kale ile bunun kuzeyinde üç yönden surlarla çevrili dış kaleden meydana gelmiştir.

Dış kale kavisli bir şekilde doğu kuzey ve batı yönünde dolanan surlarla çevrilmiştir. Doğuda ve kuzeyde izlenebilmekte olan surlar, batı yönde tamamen yıkılmış olup, bugün içerisinde bir cami kalıntısı ile 30-40 kadar köy evi mevcuttur. Sur duvarları üzerinde üç burç günümüze ulaşmıştır. Doğu ve batı taraftaki kapıların durumları belirlenememiştir. Ayrıca dışta kuzeydoğu köşeye bir gözetleme kulesi yerleştirilmiştir. İç kale üzerinde oturduğu kayalık tepenin konumuna göre şekillendirilmiş olup doğu-batı doğrultusunda dikdörtgene yakın planı batıya doğru daralmaktadır. Kuzey, doğu ve batı yönlerden burçlarla tahkim edilmiş kale beden duvarları, iç kaleyi çevrelemektedir. Ayrıca doğu kesiminde ikinci takviye duvarı kalenin tahkimatım güçlendirmektedir. İç kalenin kuzeyden güneye en yüksek kesimine doğru arazi yapısına da uydurulmuş dört kademeli bir yapısı bulunmaktadır. İç kalenin giriş kapısının yer aldığı burcun batı yüzü taç kapı formunda düzenlenmiştir Cephenin tamamı sivri kemerle kuşatılmış olup, altta asıl kapı açıklığı ile bunun üzerinde üç dilimli kemer şeklinde bir silmeyle çerçevelenmiş kitabe ve ortadaki armudi aska motifine ilerleyen iki aslan kabartmasından oluşmaktadır. Kapı açıklığını orijinal som demir kapı kanatlan örtmektedir. Kapıdan üç bölümle giriş holüne buradan da kayaya oyulmuş genişçe basamaklarla kaleye sıkılmaktadır. Bu çıkış yolundan sonra doğuya ve batıya doğru yol kale beden duvarlar boyunca devam etmektedir. Giriş burcu dışında kalenin tahkimatını arttıran yedi burç ve kule daha bulunmaktadır.

Aslan kabartmasından oluşmaktadır. Kapı açıklığını orijinal som demir kapı kanatları örtmektedir. Kapıdan üç bölümlü giriş holüne buradan da kayaya oyulmuş genişçe basamaklarla kaleye çıkılmaktadır. Bu çıkış yolundan sonra doğuya ve batıya doğru yol kale beden duvarları boyunca devam etmektedir. Giriş burcu dışında kalenin tahkimatını arttıran yedi burç ve kule daha bulunmaktadır. Kalenin güney kesiminde “Mahmudi Sarayı” yapıları sıralanmaktadır. En üst kesimde, yani güneydoğuda seyir köşkü yer almaktadır. Bu bina doğu batı istikametinde uzanan 12 kenarlı bir plana sahip olup, üç katlıdır. Ban kesiminde bir seyir odası içerisinde hamamı ile güney cepheyi hareketlendiren iki kulesi mevcuttur. Kulelerden doğudaki güvercinlik, diğeri hamamın bacası durumundadır.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
YAZARIN SON YAZILARI
EŞSİZ ESERLER - 2 Temmuz 2020
HOŞAP KALESİ - 11 Haziran 2020
NİSAN TASI - 16 Nisan 2020
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ