Reklam
Reklam
Reklam
Ödemiş Kent Gazetesi

BİRGİ’DEN YANSIMALAR

YAŞAR GÜNAYDIN

YAŞAR GÜNAYDIN

Aydınoğlu beyliği ile Osmanlı’nın 17.yy a kadarki döneminde yaşamış (14. ve 17. yylar arası), öncesinde de her zaman kutsal sayılmış (Efes ve Sardes’i birbirine bağlayan güzergahta), ama Aydınoğlu ona daha çok anlam katmış ve ardından Osmanlı için de önemli bir merkez olmuş bir dönem (17.yya kadar Batı Ege’nin en önemli yerleşim yerlerinden olmuş), bilim adamlarının, bürokratların ve tüccarların buluşma noktası olmuş hep,  ta ki 17.yy da celali isyanları, eşkıyaların baskınları, İmam  Birgivi’nin vefatı, en sonunda da Tire’ye büyük göçle birlikte kent bir anda sessizliğe gömülmüş ve günümüze neredeyse bu haliyle gelmiş. Tabii yaşanan felaket ve acıların da payı var bunda: depremler, seller, veba salgınları ve Yunan işgali. Birgi yaşanmışlıklarla birlikte acılarla da yoğrulmuş yani, şu an bilinen 33 mezarlık yer almakta bu uyuyan dev kasabada.  2015 sayımına göre Birgi’nin nüfusu 2.260 civarı. Tavsiye: Huzur verici manevi gücü iliklerinize kadar hissedebileceğiniz İmam Birgivi’nin de mezarının bulunduğu Böken Mezarlığı ile büyük tıp alimiHızırpaşa’nın mezarının da bulunduğu Aydınoğlu Beyliği zamanından mezarların da yer aldığı Hıdırlık Mezarlığını ziyaret ediniz. Maneviyata ve tarihe doyamayacaksınız. Böken mezarlığındaki eski Türk inanışlarıyla ilgili uygulamaları görebilirsiniz. Bu arada buradaki adaklar için resmi görevli kasabın ne kadar hızlı bir şekilde bir koyunu kesip, parçalara bölüp paketlenmiş hale getirdiğini izleyebilirsiniz.

Bu kadar özelliği bir arada barındıran kentlerden biri olan Birgi için o kadar tanım var ki: Ulemalar kenti, mistik kent, tarihin kutsadığı kent, kültür kenti, kutsal kent, ilim-irfan yeri, bilgin yatağı, vakıflar kenti, gezginler ve kaşifler diyarı ,Birgi’nin adı da tarihte yaşayan uygarlıklarla birlikte değişe durmuş: Varsayımlara göre Persliler “yeşil yer”, yine varsayımlara göre Romalılar “Zeus’un kenti”, Bizanslılar ise burç, kale anlamında “Phirgion” demişler ve günümüzdeki Birgi isminin de bu Phirgion’dan geldiği varsayılmakta. 17. yy da Birgi ‘yi ziyaret eden Evliya Çelebi’ye göre ise Birgi ismi “bir-iki”den gelmekte. Birgi’yi ünlü gezginlerde uğramış tabii ki (hatta bir takım bilgileri onlardan alıyoruz veya sağlamasını yapıyoruz):İbniBatuta (Aydınoğlu Beyliği zamanında- 1333), Evliya Çelebi (Osmanlı zamanında- 1671), Charles Texier (Osmanlı son döneminde-19.yy). Tavsiye: Tüm gezginlerin Birgi’yle ilgili yazı ve yorumlarını okumadan dönmeyin, Evliya Çelebi’yi okuyunca daha yakından tanımak isteyecek, İbniBatuta’nın bahsettiği yeri bilinmeyen ihtişamlı Aydınoğlu Sarayı’nın nerede olabileceği konusunda yorumlar yapacaksınız.

Birgi’ye neden ulemalar kenti dendiğini de biraz açmak gerek: Aydınoğlu beyliği özellikle denizcilikteki başarısıyla (Umur Bey donanmasıyla Ege denizini beyliğin gölü haline getirmeyi başarmış, hatta donanmasıyla İstanbul önlerine kadar bile gelmiştir) ticarette çok ilerlemiş ve bunun verdiği zenginlikle birlikte; bilime ve sanata önem vermiş zamanının özel beyliklerden biri olmuş, aynı zamanda 17. yy a kadarki Osmanlı döneminde de birçok medrese de açılmış, Osmanlı’ya hizmet etmiş bir çok önemli bürokrat yetiştirilmiştir: şeyhülislam, kadılar, kazaskerler ve padişah hocaları. Günümüzde kültür ve inanç turizminin önemli bir merkezi olmuştur Birgi. Kültür turizmi için gelenler “özgün Türk evleri”ni  (alt katı taştan, üst katı ahşaptan oluşan sağlık timsali evler), Birgi’nin sembolü olmuş “Çakırağa Konağı”nı, yakın zamanda restore olmuş hamam, medrese ve başta “Ulu Cami/Aydınoğlu Mehmet Bey Cami” olmak üzere camilerini ziyaret etmektedirler. Kültüre dair bir çok veri barındırmakta olan Birgi’de  bazı evlerin duvarlarında yörenin sembolü olan “güneş” ve “selvi” motiflerinin türlü çeşitlerini görebilmek mümkün. Tavsiye: Türkiye’nin 100 mimari şahaserinden biri olan Çakırağa Konağı’na geniş vakit ayırın, ziyaret sırasında adeta “Binbir Gece Masalları”ndaymışsınız hissi veren yapı da hayaller kurmayı da ihmal etmeyin, bahçesindeki “çemberimde gül oya” ağacına hayran kalacaksınız. Sokak aralarında sembol avına çıkabilir, aynı zamanda yapıların farklı tarzlarla yapılmış duvar işçiliklerini hayranlıkla keşfedebilirsiniz; bir de küp şeklindeki bacalara denk gelirseniz cabası. Eğer Rum evlerini de görmek isterseniz aşağı mahalleyi turlayın mutlaka. Meydanlar ve kahvehanelerde sosyal yaşamın ve haliyle kültürün canlı şahitleri olarak Birgi’de fazlasıyla mevcut. 10’a yakın kahvesi (tümü farklı ve orijinallik barındırmakta) mevcut. Tavsiye: Özellikle Hürriyet en iyi 10 listesine “en iyi 10 küçük kasaba meydanı” kategorisnden girmeyi başarmış Aydınoğlu Meydanı’nı gezmeden gitmeyin. Anıtlar ve sanat eserleri bakımından da şanslı bir coğrafya Birgi: Umur Bey heykeli, Hızırpaşa anıtı, Şehitler anıtı ve tabiî ki Atatürk heykeli. Bundan başka Mimar Sinan Üniversitesi öğrencilerinin yıllar içerisinde yaz okullarında yaptığı onlarca eser de (resim ve heykellerden oluşan eserler) Birgi’ye yayılmış durumdadır.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
YAZARIN SON YAZILARI
BİRGİ VE GEÇMİŞİ - 27 Kasım 2020
BİRGİ VE RİVAYETLERİ - 19 Kasım 2020
BİRGİ’DEN YANSIMALAR - 7 Kasım 2020
BİRGİ - 23 Ekim 2020
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ