Reklam
Reklam
Reklam
Ödemiş Kent Gazetesi

ZEYTİN ve KARATAVUK

AYHAN DAYAN

AYHAN DAYAN

Yöremizde pek çok yerdezeytin hasadı tamamlandı, henüz tamamlanmayanlar olsa da onlar da tek tük kaldı. Son yedi yılın en düşük verimi elde edilse de hasat sonrası fabrikalarda zeytinler sıkıldı, yağları yüzleri güldürdü. Zeytin hasadı sırasında belki etrafta karatavuklara da rastladık. Bu bağlamdan hareketle bugünkü yazımın konusu zeytin ve karatavuk üzerine olacak.

İnsanoğlu, hele hele yöremiz insanı zeytini de siyah kumru büyüklüğüne yakın bir kuş türü olan karatavuğu da çok iyi bilir belki ama ikisinin yakın, daha doğrusu tamamlayıcı ilişkisinden pek çoğumuzun haberi yoktur. Şimdi size bu yakın ilişkiden söz edeceğim. 

Yere atılan zeytin çekirdeklerinin hiçbirinin çimlenmediğini belki fark edenler olmuştur. Peki, zeytin tohumları bu şekilde çimlenmiyorsa, çevremizdeki zeytin ağaçlan nasıl ortaya çıkıyor? Zeytin odununun çok sert bir yapıda olmasından ötürü zeytin içerisinde yer alan çekirdekleri de odunsu bir yapıda olur. Bu yüzden de zeytin çekirdekleri ya da tohumlarının içerisinde bulunan fideciklerin gücü, bu sert ve odunsu kabuğu kırmaya yetmez. Bundan dolayı bizler yediğimiz zeytinlerin çekirdeklerini toprağa attığımızda, o tohumlardan zeytin ağacı çıkamaz.

Peki, doğal olarak bu iş nasıl gerçekleşiyor? Doğada zeytin meyvelerini en çok sevenler sadece insanlar değiller. İnsanların bu konudaki rakipleri karatavuk (Turdusmerula) adı verilen küçük siyah renkli kuşlar.

Karatavukla zeytin ağacı arasındaki bu birliktelik birçok canlı türü için de geçerli. Örneğin, karatavuğun yakın akrabası olan ardıç kuşları (Turduspilaris) da ardıç ağaçlarının çoğalmasını sağlar. Zeytin çekirdeği gibi odunsu olan ardıç kozalakları da sadece ardıç kuşlarının kursağından geçtikten sonra çimlenebiliyor.

2016 yılı Atlas Dergisi çalışmalarında sistematik gözlemler sırasında en çok görülen tür karatavuk… Karatavuk için üreme dönemi martın ilk günlerinde başlar ve temmuz sonuna kadar devam eder. Ağustos ayına kadar yuvada yavrular bulunabilir. Üreme dönemi boyunca karatavuklar 2-3 kez kuluçkaya yatar. Bu sayı bazen dörde çıkabilir. Üreme döneminin ne kadar süreceğini hava koşulları belirler.

Yuva, genellikle dişi tarafından ağaçların, çalıların ve sarmaşıkların alt kısımlarına yapılır ama binalarda ve nadiren yerde de yuva bulunabilir. Yalnızca dişi karatavuk kuluçkaya yatar ancak yavruları erkekle birlikte beslerler. Yavrular 13-14 gün içinde tüylenmeye başlar ama yuva bozulursa 9 günlükken bile yuvadan ayrılabilirler. Bu avcılara karşı geliştirilmiş bir adaptasyondur. Yavrular tüylendikten sonraki bir hafta içinde uçmayı öğrenir. Tüylenmesi tamamlanan yavruya genellikle erkek bakar. Bu sırada dişi kuşlar bir sonraki kuluçka dönemine hazırlanır. Yavru bakımının son günleri dişi ve erkek arasında eşit bölüşülür.

24-25 cm boyunda ve simsiyah tüylerle kaplı olan ve gagaları sarı turuncu renkli, erkekleri güzel ötücüolan bu sevimli kuşlar zeytin meyvelerini çok severler. Bu meyveleri bir çırpıda yutan bu kuşlar kursaklarında zeytinin etli kısımlarını sindirirler. Ancak, onlar da bizim gibi odunsu yapıda olan zeytin çekirdeklerini sindiremezler ve dışkılama yoluyla sindiremedikleri çekirdekleri dışarıya atarlar. İşte sadece bu karatavukların kursağından geçmiş olan zeytin çekirdekleri toprağa düştüğünde çimlenebilir. Çünkü karatavuk kursağındaki küçük taşlarla ve sahip olduğu kuvvetli asitlerle zeytin çekirdeklerinin odunsu kabuğu, sindirim sırasında incelir ve yumuşar. Bu yüzden de karatavuklar tarafından kabukları inceltilmiş ve yumuşatılmış çekirdekler toprağa düştüğünde çimlenebilir. Zeytinlerin gerçek dostu olan karatavuklar sahip oldukları bu özellikle bizler için çok önemli.

Eğer karatavukları avlayarak neslini tüketirsek gelecek yıllarda yeni zeytin ağaçları gelişmeyecek ve karatavuklardan bir süre sonra zeytin ağaçlarının da nesli tehlike altına girecek…

Bu arada geçen pazar farklı bir kuş türüyle, güzel bir anım oldu. Ödemişliler Grubunda bir muhabbet kuşunun kayıp ilanı verilmişti. Balkondaydım. Bir baktım, o da ne! Kuş, evimin çevresinde dolanıyor. Sağa sola konuyor. Karşıdaki elektrik direğinde epeyce oyalandı. Sonunda balkonumdaki çiçeğe kondu ve yakaladım. Hemen sahibini aradım, kendisine sağ salim teslim ettim. Kuşlar ötüşleriyle, güzellikleriyle evlerimizin ve doğanın güzelliği, canlılığı, hareketliliği… 

Karatavuklar da bunlardan. Yukarıda bu türle ilgili paylaştığım bilgiler, belki de pek çoğumuzun farkında bile olmadığı basit bir örnek aslında. Sonuç olarak Yüce Yaradan doğadaki her şeyi belirli bir denge üzerine yaratmış. Bu dengeyi kendi ellerimizle bozmaya kalktığımız zaman sıkıntısını yine biz insanoğlu çekiyoruz.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
YAZARIN SON YAZILARI
SOSYAL MEDYAYI BIRAKTIM - 15 Temmuz 2021
ELEKTRİK ÇARPMASI - 24 Haziran 2021
AŞKIN ADINI KİRLETMEYİN - 10 Haziran 2021
KEKLİK ve İNSAN - 27 Mayıs 2021
102. YILINDA 19 MAYIS - 20 Mayıs 2021
BİLİM DÜŞMANLIĞI - 29 Nisan 2021
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ