Reklam
Reklam
Reklam
Ödemiş Kent Gazetesi

HİCAZ DEMİRYOLU VE ÜRDÜNDEKİ OSMANLI DÖNEMİ TREN İSTASYONLARI

cengiz

cengiz

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yaşanan onca sıkıntıya rağmen, Sultan II. Abdülhamid’in yönetimde olduğu sırada eğitim, imar ve ulaşım gibi alanlarda birçok yeni proje hayata geçirilmiştir. Bunlardan biri de ulaşım alanında gerçekleştirilmiş çalışmaklardır. Bu dönemde ülkenin değişik yerlerinde yapılmaya başlayan demiryolu hatlarına bir yenisinin eklenmesidir. Başkent İstanbul’dan başlayan Şam’a kadar uzanan demiryolu hattımı Hicaz’a ulaştıracak bir proje olup, “Hicaz Demiryolu” adıyla bizzat I Abdülhamit tarafından 1900-1908 yılları arasında Şam ile Medine arasında inşa ettirilen bir demiryolu hattıdır. Hattın inşasının gerçekleştirilip, hayata geçirilmesi ile Kutsal topraklara ulaşım çok kolay hale gelmiştir. Bunun hem dünyada hem de İslam coğrafyasında büyük yankıları olmuştur. Bu hat günümüzde Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan ülkelerinin sınırları içerisinde yer almakta olup, uzun süre atıl kalan hattın Türkiye öncülüğünde, 2007 yılında hızlı trenle yeniden canlandırılması gündeme gelmiş ama 2011 yılında başlayan Suriye’deki iç savaş nedeniyle hayata geçirilememiştir. Hicaz demiryolu hattı üzerindeki başta Şam ve Medine istasyonları olmak üzere birçok istasyon binası ayaktadır. Bunlardan Ürdün’de bulunan önemli istasyonlar kuruluşları ve mimari özellikleri ile bu makale kapsamında ele alınacaktır. Bu makalede kullanılacak olan materyal, Türk Tarih Kurumu’nun başlattığı Prof. Dr. Abdüsselam Uluçam Başkanlığı’nda yürütülen Yurtdışındaki Türk Kültür Varlıkları Envanteri Projesi kapsamında ekip üyesi olarak bulunduğum Ürdün’de 2002 yılında yapılan çalışma ile elde edilmiştir. Şüphesiz 2002 yılından günümüze geçen süre göz önüne alınacak olursa; bunların yeniden incelenmesi kaçınılmazdır. Ancak yeni bulgular ve çalışmalar gerçekleştirinceye kadar elimizdeki görsel malzemeden faydalanılacaktır. Hicaz demiryolu ile ilgili kısa bir bilgi verildikten sonra, günümüzde Ürdün’de kalan Mafrag ve Maan Istasyonları dâhil olmak üzere bunların arasında kalan toplam 10 istasyon binası mimari özellikleri yönünden tanıtılacaktır.

2. Hicaz Demiryolu

II. Abdülhamit tarafından 1900-1908 yıllarında Şam ile ettirilen, İstanbul’dan başlayan ve demiryollarını kutsal topraklara ulaştırmaya Medine arasında inşa Osmanlı İmparatorluğu’nun çalışan bölümüne verilen addır. Bu demiryolunun yapımına bizzat Sultan IL Abdülhamid’in öncülük etmesinden dolayı devlet kademesindeki herkes iştirak etmiş ve inşaat için gerekli finansmanın sağlanması için büyük bağış kampanyaları düzenlenmiştir. Bu kampanyalara tüm dünya Müslümanlan da ilgi gösterince inşaatın finansman sıkıntısı ortadan kalkmış bulunmaktadır. Daha çok Türk ve Müslüman mühendis ve işçiler tarafindan inşaatın yapılması ve sürdürülmesine büyük ehemmiyet verilmiştir. Hicaz Demiryolu’nun inşaatı dini, iktisadi, siyasi ve askeri nedenler olmak üzere dört ana sebebe dayanmaktadır. Inşaatına II. Abdülhamit’in tahta çıkışının 25 yılı olan 1 Eylül 1900 tarihinde başlanmış ve Hicaz Demiryolu ana hatları itibariyle 1908 yılında tamamlanmıştır. Medine’ye kadar uzanan hattın toplam uzunluğu 1908 yıhnda hattın Hayfa’ya kadar uzatılmasıyla birlikte toplam uzunluğu 1.464 km’ye ulaşmış bulunmaktadır. Osmanlı Devleti’ne bölgede birçok yararlar sağlamasına rağmen, demiryolunun inşaatını kendi çıkarlarına aykırı olarak gören bedevilerin özellikle 1908 ve 1909 yıllarında hatta saldırmalarına ve trenleri vağmalamalarına neden olmuştur. En 1.303 km’dir. Demiryolu hattı,

138 Yiürüncü Yıil Oniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi önemlisi demiryolu hattının asıl hedefteki ulaşım noktası olan Mckke’ye kadar uzatılması gerçekleştirilememiştir.’ Hicaz Demiryolu güzergáhı boyunca 2666 kâgir köprü ve menfez, yedi demir köprü, dokuz tüncl, 96 istasyon, yedi gölet, 37 su deposu, iki hastane ve üç atölye yapılmıştır. Bunlardan büyük bir kısmı Ürdün topraklarından geçmektedir. Osmanlı demiryolu Dara’- Nassib Istasyonlarından sonra Ürdün topraklarına kavuşmaktadır. Hattın Ürdün bölümünde büyüklü küçüklü onlarca istasyon yer aldıktan sonra Suudi Arabistan topraklarına ulaşmaktadır. Ürdün topraklarındaki ilk istasyon Mafrag olup, sonrasında sırası ile Samra, Zerkå, Amman, Kasr, Lubban, Cize, Dab’a, Han ez-Zebib, Sevak, Katrana, Menzil, Hasa, Cüruf, Uneyze, Ma’ân ve Müdevvere şeklinde sıralanmaktadır. Osmanlı demiryolu, Müdevvere Istasyonu’ndan sonra Ürdün topraklarımı terk etmektedir.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ