Reklam
Reklam
Reklam
Ödemiş Kent Gazetesi

YAŞAR GÜNAYDIN

YAŞAR GÜNAYDIN

Birgi’nin adı da tarihte yaşayan uygarlıklarla birlikte değişe durmuş: Varsayımlara göre Persliler “yeşil yer”, yine varsayımlara göre Romalılar “Zeus’un kenti”, Bizanslılar ise burç, kale anlamında “Phirgion” demişler ve günümüzdeki Birgi isminin de bu Phirgion’dan geldiği varsayılmakta. 17. yy da Birgi ‘yi ziyaret eden Evliya Çelebi’ye göre ise Birgi ismi “bir-iki”den gelmekte. Birgi’yi ünlü gezginlerde uğramış tabii ki (hatta bir takım bilgileri onlardan alıyoruz veya sağlamasını yapıyoruz):İbniBatuta (Aydınoğlu Beyliği zamanında- 1333), Evliya Çelebi (Osmanlı zamanında- 1671), Charles Texier (Osmanlı son döneminde-19.yy). Tavsiye: Tüm gezginlerin Birgi’yle ilgili yazı ve yorumlarını okumadan dönmeyin, Evliya Çelebi’yi okuyunca daha yakından tanımak isteyecek, İbniBatuta’nın bahsettiği yeri bilinmeyen ihtişamlı Aydınoğlu Sarayı’nın nerede olabileceği konusunda yorumlar yapacaksınız.Aydınoğulları zamanında oluşan mimari dokusunu koruyan Birgi, 2012 yılında UNESCO’nun Dünya Miras Geçici Listesi’ne alındı. Birgi, kalıcı listeye girme hedefiyle sahip olduğu değerleri yaşatmaya devam ediyor.Tarihi kentte Bizans’tan kalma bir kale bulunduğunu anlatan Günaydın, “Sur kalıntıları Birgi’ye yayılmış halde. Küpuçuranlar Kulesi var o dönemden kalma. Beylikler döneminden Aydınoğlu Mehmet Bey Camii var, 700 yıllık bir cami. Osmanlı’dan kalan hamam, cami, medrese bulmak mümkün. Bu kadar eserin bir arada olması ve bu korunmuşluk şunu hissettiriyor; sanki Ortaçağ’da, 700 yıl önce burası donmuş ve hala öyle yaşamına devam ediyor. Bir tablo gibi. Birgi’ye giren herkes bir tablonun içine giriyormuş hissiyatına sahip olur

Birgi, milattan önce 750 yılından bu yana yerleşim yeri olarak kullanılıyor.Sırtını yüksekliği 2 bin metreyi geçen Bozdağ’a dayaması ve karşısındaki ovayı gözetlemeye uygun yüksekliği nedeniyle tarihte tehditlere karşı güvenli bir merkez olan yerleşim, su kaynakları ve verimli topraklarıyla binlerce yıldır yaşam alanı olarak varlığını sürdürüyor.

Birgi’de. Frig ve Lydia (Lidya) uygarlıkları, Pers ve Bergama krallıkları, Roma ve Bizans İmparatorluğu, Aydınoğulları Beyliği ve Osmanlı döneminin izleri bulunuyor.İki katlı binalar, zemini taş, üst kat ve tavanları ahşap olacak şekilde inşa ediliyor. Evlerdeki sofalar ve dışa yönelik kafesli pencereler mimarinin en belirgin özellikler arasında yer alıyor. Mahalleyi gezenler, 700 yıl öncesinin mimari izlerini taşıyan evler arasında adeta zamanda yolculuğa çıkıyor.

Birgi, mimari dokusuyla dizi ve filmler için doğal plato işlevi görüyor.Yaklaşık 700 yıldır tarihi görüntüsü bozulmayan Birgi’de, bugün de evler usta çırak ilişkisiyle yetişen kişilerce inşa ediliyor.Korunmuş güzel mimari örneklere sahip olması dolayısıyla “Türk mimarisinin vitrini olarak” değerlendirilen Birgi’nin evleri, kendi coğrafyasının toprak ve ağaç türleri ile doğal taşları kullanılarak yapılıyor.

Birgi’nin tarihindeki  en önemli şahsiyetlerinden olan ve İslam dünyasında İmam lakabını almış olan (bir elin parmağı kadar)ender alimlerden biridir o. Yaşadığı dönemde adaleti ile nam salmış,şeyhülislama kafa tutmuş biridir o. Osmanlı sarayında sözü geçen biri olmuş hep, hocası padişahın hocası olan Ataullah Efendi’nin tavsiyesiyle Birgi’ye gelmiş ve yetiştirdiği birçok alimin yanı sıra 50 civarında da eser bırakmıştır. Ama İslam dünyasında ona özel bir yer konumlandıran eseri ise “Siyer-i Nebi” dir, yani bize peygamberimizi tanıtan ulemadır o. Sade bir mezarım olsun diyen İmam Birgivi’nin mezarı her yıl 150 bin civarında ziyaretçi çekmekte günümüzde ( mezarının yanında oğluyla birlikte yatmakta,  başında da devasa serviler bulunmakta), yıllardır dua edip isteklerde bulunan ve gerçekleşince adak kesmek için gelen insanlar dolup taşırmakta mezarlığın etrafını (gerçi kendisi İslam’da kabir ziyaretinden medet ummak yoktur, batıldır demişse de ülkemizde en çok ziyaret edilen şahsiyetlerden biri olmuş hep, çaresiz, umut arayan insanlara bir çare kapısı olmuş aynı zamanda).   Birgi’nin en önemli yapılarından olan “Aydınoğlu Mehmet Bey Cami” nam-ı diğer  “Ulu Cami” 700 yılı aşkın ömrü içerisinde barındırdığı Türk İslam dünyasının ender eserleriyle bir abide gibi müze cami olarak hizmet vermeye devam etmekte.  Cami şu an ayakta olan Birgi’deki en eski Türk eserlerindendir.  Selçuklu mimarisi, farklı çatı yapısı, minaresinin konumuyla, güzel mihrabı, şahaser minberi ile ve benzeri görülmemiş dış duvarında yer alan aslan heykeliyle hayrete düşmüş bakışlara alışık şekilde ziyaretçilerini ağırlamakta ve adeta bir müze işlevi görmekte, caminin hocası ve müezzini rehberlere taş çıkaracak bilgi ve üsluplarıyla yıllardır hizmet etmekteler. Caminin yan tarafında Aydınoğlu Mehmet Bey ve oğullarının defnedildiği türbe ile bir hazire mevcuttur. Birgi’de Ulu Cami haricinde ibadete açık olan Osmanlı’nın farklı dönemlerine ait camiler (Karaoğlu ve Dervişağa Camileri) de mevcuttur. Şu an yıkıntı halinde olan Güdük Minareli Cami ‘de manzarası ve görünümü ile büyüleyici. Bir diğer ibadet mabedi  şu an yıkıntı halinde olan Sasalı Mescidi (Küçük Menderes havzasındaki ilk İslam Mabedi olarak kabul edilmekte).  Cami turu yapın. Ulu Cami’yi ziyaret ettiğinizde hocalara İslam’da külliye mantığını ve mihrapın anlamını özellikle sorun, caminin avlusundaki Beylik türbesinin tavanına hayran kalacaksınız, öncesinde kral kızı efsanesini dinleyin, haziredeki mezar taşlarını incelemeyi unutmayın. Karaoğlu camisi haziresindeki cariyenin mezar taşına ve Dervişağa cami kalem işi bezemelerine hayran kalacaksınız. Birgi’ye yukarıdan bir yerden  baktığınızdaselvi ve minarelerin birlikte oluşturduğubilinmektedir.Bu kadar özelliği bir arada barındıran kentlerden biri olan Birgi için o kadar tanım var ki: Ulemalar kenti, mistik kent, tarihin kutsadığı kent, kültür kenti, kutsal kent, ilim-irfan yeri, bilgin yatağı, vakıflar kenti, gezginler ve kaşifler diyarı …

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
YAZARIN SON YAZILARI
- 10 Mayıs 2024
- 4 Mayıs 2024
- 8 Nisan 2024
- 2 Nisan 2024
- 1 Nisan 2024
- 20 Mart 2024
- 18 Mart 2024
- 16 Mart 2024
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ